Footprint chart lezen: bid/ask-volume, imbalances en single prints
De footprint chart toont als het ware de voetafdrukken van de marktdeelnemers in de grafiek. Sommige daytraders gebruiken hem om het gedrag van grote kopers en verkopers beter te begrijpen en hun in- en uitstappunten daarop af te stemmen.
Tip: de informatie die u ziet is alleen juist als u echte tick-per-tick futures koersen heeft. WH SelfInvest klanten ontvangen echte tick-per-tick koersen.
Kort overzicht
1. De footprint chart toont binnen elke kaars hoeveel futures aan elke koers aan de biedkoers en de laatkoers werden verhandeld. Zo zie je of op een koersniveau vooral kopers of verkopers actief waren.
2. De waarden worden diagonaal vergeleken: het ask-volume van een koers met het bid-volume één tick lager. Een duidelijk overwicht heet 'imbalance'.
4. Bij opvallende toppen en bodems zoeken traders naar drie voetsporen: single prints, grote footprints met hoog volume en met imbalances.
5. Footprint signalen zijn aanwijzingen, geen garantie. Nieuwsgedreven bewegingen zijn er niet mee te voorspellen. Plaats een stop loss order onder elke open positie.
Open een rekening in 10 minuten.
1. Wat is een footprint chart?
Een footprint chart is een candleweergave die voor elke koers binnen een candle het verhandelde volume toont, gescheiden naar transacties aan de biedkant en aan de laatkant. In plaats van alleen opening, hoog, laag en slot te zien, leest de trader af waar binnen de candle is gehandeld en welke kant daarbij actief was.
De belangrijkste begrippen in een overzicht:
| Begrip | Betekenis |
| Bid (bied) | Koers waartegen kooporders in het orderboek staan. Volume „op de bid” ontstaat wanneer verkopers met een marketorder in deze kooplimieten verkopen. |
| Ask (laat) | Koers waartegen verkooporders in het orderboek staan. Volume „op de ask” ontstaat wanneer kopers met een marketorder deze verkooplimieten kopen. |
| Getallenpaar bid x ask | Weergave per koers in de footprint, bijvoorbeeld „32 x 543”: 32 stuks aan de biedkant, 543 stuks aan de laatkant verhandeld. |
| Delta | Verschil tussen ask- en bid-volume van een candle; positief bij een overwicht van kopers, negatief bij een overwicht van verkopers. |
| Imbalance | duidelijk overwicht van één kant bij de diagonale vergelijking, gemeten aan een drempelwaarde (bijvoorbeeld 150 of 300 procent). |
| Single print | koers met zeer weinig handel, vaak slechts één enkele transactie. |
| Value area | koersgebied waarin ongeveer 70 procent van het volume van een handelsdag is omgezet, gegroepeerd rond de koers met het hoogste volume (point of control). |
De footprint chart valt onder de overkoepelende term orderflow-analyse. Waar de analyse van de marktdiepte kijkt naar de limietorders die nog wachten, toont de footprint wat werkelijk is verhandeld.
2. Hoe werkt de orderflow achter de footprint chart?
Achter de footprint chart zit de wisselwerking tussen marketorders en limietorders. Om de footprint goed te lezen, is het belangrijk deze principes te begrijpen. Limietorders gebruiken handelaren die een trade tegen een bepaalde koers willen aangaan en bereid zijn te wachten. Marketorders gebruiken handelaren die niet willen wachten. Ze willen direct kopen of verkopen en accepteren de actuele koers.
Een transactie vindt plaats wanneer marketorders en limietorders op elkaar treffen (matching). De trader met de limietorder krijgt dan zijn gewenste koers. De trader met de marketorder krijgt de beste beschikbare limietkoers aan de andere kant. Is het daar aangeboden aantal niet voldoende, dan wordt de rest tegen de volgende koers uitgevoerd; de marketorder „vreet” zich dus door het orderboek heen. Afbeelding 1 toont de opbouw van een orderboek.
Limietorders om te kopen en te verkopen liggen nooit op hetzelfde koersniveau. Anders zouden ze direct tegen elkaar worden uitgevoerd en verschenen ze niet eens in het orderboek. Kooplimieten liggen daarom onder, verkooplimieten boven de actuele koers. Het verschil tussen de beste biedkoers en de beste laatkoers heet spread. In het algemeen geldt: hoe hoger de liquiditeit van een markt, hoe kleiner de spread.
In het voorbeeld uit het orderboek van het aandeel Siemens ligt de beste laatkoers op € 137,66 en de beste biedkoers op € 137,60; de spread bedraagt dus € 0,06. Aan de laatkant staan in totaal 4.835 aandelen te koop, aan de biedkant zijn er 5.972 gevraagd. De verhouding is 4.835 tot 5.972 of ongeveer 0,81 (volgens eigen berekening nagerekend).
"Er is geen betere en snellere orderuitvoering dan met NanoTrader." – Tobias
Handel ook via WH SelfInvest
Hier klikken
3. Waarom werken grote limietorders als een muur?
Grote limietorders op één koersniveau remmen de koers af, omdat marketorders ze eerst volledig moeten opvullen voordat de koers verder kan bewegen. De koersbeweging stopt dan, alsof ze tegen een muur loopt.
In zeldzame gevallen, vaak uitgelokt door nieuws, wordt deze muur neergehaald. Dan komen er zoveel marketorders op de markt dat de koop- of verkooplimieten worden weggeveegd. Zodra het weer rustiger wordt, vult het orderboek zich opnieuw. Zulke dynamische aankopen of verkopen zijn met de footprint chart niet te voorspellen.
Beweegt de koers met zijn gebruikelijke volatiliteit, dan is het orderboek meestal gevuld met voldoende limietorders. Om mogelijke keerpunten te vinden, moet de trader analyseren hoeveel er op deze niveaus werkelijk is verhandeld. Daarvoor dient de footprint chart: hij vat de uitgevoerde transacties per koers samen in een verfijnde candleweergave en laat zo zien hoe weerstand of steun geleidelijk ontstaat. Afbeelding 2 toont de interne logica.
4. Hoe leest u een footprint chart?
Een footprint chart leest u per kolom: elke kolom is een candle, elke rij een koers, en elk getallenpaar noemt links het volume aan de biedkant en rechts dat aan de laatkant. In het basisschema (afbeelding 2) zijn drie van zulke kolommen te zien. Elke kolom komt overeen met een vaste tijdseenheid, bijvoorbeeld een candle van 1 uur. De eerste kolom links is een grote candle, de twee andere zijn inside bars met afnemende grootte.
De gegevens worden diagonaal vergeleken, omdat de koop- en verkoopkoers niet op hetzelfde niveau kunnen liggen: het ask-volume van een koers wordt vergeleken met het bid-volume één tick lager. De opvallend grote waarden zijn met pijlen aangegeven. Een hoog aantal kan wijzen op de vorming van een weerstand of een steun; draait de koers op die plek, dan bevestigt dat het beeld. Voor een beter overzicht staat bij elke kolom een rode of groene verticale balk: rood geeft aan dat de verkopers (beren) domineerden, groen dat de kopers (stieren) de overhand hadden.
Zo ziet de diagonale vergelijking eruit met waarden uit het basisschema (vereenvoudigd, volgens eigen berekening):
| Vergelijking | Waarden | Verhouding | Lezing bij een drempelwaarde van 150% |
| Ask 543 tegenover bid 22 één tick lager | 543 : 22 | ongeveer 2.468% | koop-imbalance |
| Ask 101 tegenover bid 21 één tick lager | 101 : 21 | ongeveer 481% | koop-imbalance |
| Ask 158 tegenover bid 83 één tick lager | 158 : 83 | ongeveer 190% | koop-imbalance |
| Bid 100 tegenover ask 8 één tick hoger | 100 : 8 | 1.250% | verkoop-imbalance |
Belangrijk: de footprint toont geanonimiseerde transacties. Wie achter een groot volume zit, een grote marktdeelnemer, veel kleine of een algoritme, is er niet uit af te lezen.
Volgens de waarneming van de auteur geldt: hoe minder volatiel het handelsobject, hoe duidelijker de signalen in de footprint chart.
5. Waar zoekt u naar in een footprint chart?
In een footprint chart zoekt u vooral naar drie sporen bij opvallende toppen of bodems: single prints, grote footprints met hoog volume en imbalances.
Single prints bij opvallende toppen of bodems: single prints hebben doorgaans een laag volume en wijzen op desinteresse. Kopers en verkopers vinden elkaar op het betreffende niveau nauwelijks nog. De koers kan daar geen vaart meer opbouwen.
Grote footprints bij opvallende toppen of bodems: hoge handelsvolumes wijzen op emotie; vaak tonen de marktdeelnemers angst of hebzucht. Of een volume extreem is, hangt af van het handelsobject. Daarvoor kijkt u naar het recente verleden om het gemiddelde volume vast te stellen. Op koersniveaus met een relatief hoog handelsvolume vormen zich vaak weerstanden of steunen.
Imbalances bij opvallende toppen of bodems: een imbalance ontstaat bij een plotseling overschot aan kopers of verkopers; het orderboek kan niet snel genoeg worden aangevuld. De drempelwaarde is in footprint-software meestal instelbaar. Vaak wordt met 150 procent gewerkt: één kant moet dan minstens anderhalf keer zijn diagonale tegenwaarde bereiken.
| Spoor in de footprint | Kenmerk | Mogelijke betekenis |
| Single print | zeer laag volume op het extreme punt | desinteresse, beweging verliest vaart |
| Grote footprint | ver bovengemiddeld volume op het extreme punt | emotie (angst of hebzucht), mogelijke steun of weerstand |
| Imbalance | één kant overheerst diagonaal duidelijk (bijv. ≥ 150%) | plotseling overschot aan kopers of verkopers |
6. Waar vindt u opvallende toppen en bodems?
Opvallende toppen en bodems vindt u op koersniveaus waar veel marktdeelnemers op letten. Deze niveaus zijn bijzonder belangrijk, omdat daar vaak een gunstige risico-rendementsverhouding ontstaat: een krappe stop is mogelijk, terwijl het potentiële koersdoel verder weg ligt. Typische plekken zijn:
- de toppen en bodems van de vorige dag,
- de boven- of ondergrens van de value area in het volumeprofiel van de vorige dag (het gebied waarin ongeveer 70 procent van het volume van de vorige dag is verhandeld),
- steun- en weerstandsniveaus van verschillende tijdseenheden,
- zones in de buurt van Fibonacci-niveaus.
7. Hoe ziet een footprint chart er in de praktijk uit?
In de praktijk toont een footprint chart bij een opvallende top hoe de kopers uitgeput raken en de verkopers het overnemen. Afbeelding 3 toont het koersverloop van het aandeel Walmart in de 5-minutengrafiek. Omdat het aandeel op de voorbeelddag een sterke beweging maakte, werd de drempelwaarde voor een imbalance verhoogd naar 300 procent. Daardoor worden kleinere uitschieters weggefilterd.
In totaal bevat het koersverloop drie opvallende punten waarop de richting beslissend verandert. Deze punten zijn in de footprint chart te lokaliseren. Aan de linkerrand van de afbeelding is het volumeprofiel van de vorige dag te zien. Via de value area daarvan zijn vooraf al potentiële weerstands- en steunniveaus te bepalen.
Afbeelding 4 toont de footprint rond de top in de middag (tijden in New Yorkse beurstijd). De kopers drijven de koers zo ver op tot ze uitgeput raken. In het midden van de dag ontstonden telkens bullish fasen die de kracht van de kopers weerspiegelden. In de candle van 15:10 uur raken de stieren uitgeput; het verhoogde volume wijst op een bolwerk van verkopers, zodat de koers zijn momentum niet kan vasthouden. De candle van 15:15 uur toont een laatste poging van de kopers. De rode verticale balk om 15:20 uur is zo dominant dat een kortstondige verkoopgolf inzet.
Rekenvoorbeeld met verliesscenario
Hoe een trade na zo'n signaal eruit zou kunnen zien, toont een vereenvoudigd, hypothetisch voorbeeld (volgens eigen berekening, vóór kosten; geen waarden uit de originele grafiek, geen aanbeveling): een trader opent na de dominante rode balk een shortpositie van 100 aandelen op 123,45 dollar en plaatst de stop net boven de opvallende top.
| Scenario | Koers | Resultaat bij 100 aandelen |
| Instap (short) | 123,45 USD | – |
| Stop boven de top | 123,70 USD | −25 USD |
| Verliesscenario met uitvoering voorbij de stop (slippage) | 123,85 USD | −40 USD |
| Winstscenario: daling tot 123,00 USD | 123,00 USD | +45 USD |
| Risico-rendementsverhouding (zonder slippage) | 0,25 : 0,45 | 1 : 1,8 |
Het verliesscenario laat zien: mislukt het signaal, dan sluit de stop de positie met verlies, in snelle markten of bij koersgaten ook duidelijk voorbij de stopkoers. Daar komen de handelskosten nog bij.
8. Wat zijn de voor- en nadelen van de footprint chart?
De footprint chart levert informatie over volume en activiteit binnen een candle die een gewone candlestickgrafiek niet toont, maar vraagt oefening en een goede datakwaliteit.
| Voordelen | Nadelen |
| toont op welke koersen hoeveel is verhandeld | stortvloed aan getallen, vooral bij snelle markten en kleine tijdseenheden |
| maakt een overwicht van kopers of verkopers (imbalance, delta) zichtbaar | drempelwaarden moeten per markt en volatiliteit worden aangepast |
| bewaart de uitgevoerde transacties als historie, anders dan het orderboek, dat alleen de actuele stand toont | geanonimiseerde gegevens: wie achter een volume zit, blijft onbekend |
| op elke tijdseenheid toepasbaar | nieuwsgedreven uitbraken zijn niet te voorspellen |
| bijzonder geschikt voor markten met een centraal orderboek | vereist volledige beursgegevens met toewijzing aan bid of ask |
Conclusie
Een footprint chart is in zijn functie te vergelijken met een orderboek, maar toont de uitgevoerde transacties in plaats van de wachtende orders. De afzonderlijke transacties worden visueel weergegeven en zijn ook achteraf te analyseren. Dat is een voordeel ten opzichte van het orderboek, waarvan de stand voortdurend verandert en alleen het moment weergeeft. Keerbewegingen bij opvallende toppen of bodems zijn met single prints, grote footprints en imbalances eerder in te schatten. De footprint chart toont waar grote volumes zijn verhandeld; traders kunnen deze aanwijzingen gebruiken om hun eigen trendhandel te verbeteren.
Tip: dit is het meest populaire e-book over futures trading:
Futures begrijpen en handelen
Gratis e-book
Klik hier
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat betekenen de getallen in een footprint chart?
De getallen in een footprint chart tonen voor elke koers binnen een candle hoeveel stuks of contracten aan de biedkant en aan de laatkant zijn verhandeld. Het linkergetal staat voor transacties op de bid, dus actieve verkopen, het rechtergetal voor transacties op de ask, dus actieve aankopen. Het paar „32 x 543” betekent: 32 stuks op de bid, 543 stuks op de ask.
Wat is een imbalance in een footprint chart?
Een imbalance is een duidelijk overwicht van één kant bij de diagonale vergelijking. Vergeleken wordt het ask-volume van een koers met het bid-volume één tick lager. Overschrijdt de verhouding een drempelwaarde, vaak 150 procent, dan markeert de software een koop- of verkoop-imbalance. In volatiele fasen kan een hogere waarde zoals 300 procent zinvol zijn om kleinere uitschieters weg te filteren.
Waarom wordt in een footprint chart diagonaal vergeleken?
Er wordt diagonaal vergeleken omdat op één koers nooit tegelijk een kooplimiet en een verkooplimiet kunnen liggen. Een koper met een marketorder handelt tegen de laatkoers, een verkoper tegen de biedkoers, die minstens één tick lager ligt. Wie het ask-volume van een koers vergelijkt met het bid-volume van dezelfde koers, meet daardoor twee verschillende marktsituaties. De diagonale vergelijking geeft de werkelijke krachtsverhouding beter weer.
Wat is het verschil tussen een footprint chart en een orderboek?
Het orderboek toont de limietorders die op dat moment op uitvoering wachten, de footprint chart daarentegen de al uitgevoerde transacties per koers. Het orderboek beschrijft wat verhandeld zou kunnen worden en verandert voortdurend. De footprint legt vast wat werkelijk is verhandeld en blijft als historie in de grafiek zichtbaar. Veel traders gebruiken beide weergaven samen om niveaus te herkennen en te bevestigen.
Voor welke markten is een footprint chart geschikt?
Een footprint chart is vooral geschikt voor beursverhandelde markten met een centraal orderboek en een goede liquiditeit, zoals futures op aandelenindices, obligaties of grondstoffen en liquide aandelen. Daar zijn de transacties eenduidig aan de biedkant of de laatkant toe te wijzen. Bij buitenbeurs verhandelde producten zonder centraal orderboek ontbreekt deze databasis; de zeggingskracht is dan duidelijk kleiner.
Welke tijdseenheid past bij een footprint chart?
Een footprint chart is in principe op elke tijdseenheid toe te passen, maar wordt vooral bij daytrading op candles van minuten tot een uur gebruikt. Korte tijdseenheden tonen veel details, maar ook veel ruis. Langere tijdseenheden bundelen meer volume en laten grote niveaus duidelijker naar voren komen. Veel traders combineren een hogere tijdseenheid voor de niveaus met een korte footprint voor de instap.
Kun je met een footprint chart grote marktdeelnemers herkennen?
Grote marktdeelnemers zijn in een footprint chart alleen indirect te herkennen. Hij toont op welke koersen opvallend veel is verhandeld, maar niet wie er heeft gehandeld. Een groot volume kan afkomstig zijn van een institutionele handelaar, maar ook van veel kleine orders of algoritmes. Grote orders worden bovendien vaak in kleine delen opgesplitst. De footprint levert daarom aanwijzingen, geen bewijs.
Dit artikel van Michael Burgstaller verscheen eerst in het Duitstalige TRADERS´ Magazin, uitgave 04/2022. Het werd voor publicatie licht bewerkt en vertaald.
Risicowaarschuwing: Effecten zijn onderhevig aan koersschommelingen. De handel in financiële instrumenten met hefboom brengt aanzienlijke verliesrisico’s mee; bij futures kunnen de verliezen de inleg overschrijden. Grafiekvoorbeelden zijn achteraf gekozen, rekenvoorbeelden vereenvoudigd en zonder handelskosten berekend. Winsten uit het verleden of op een demoplatform bieden geen garantie voor toekomstige winsten. Dit artikel is geen beleggingsadvies.
Kies ook voor WH SelfInvest
Automatische volumekortingen en gratis tick-per-tick koersen
Start met trading
Open snel en eenvoudig je rekening
Bespaar veel geld
100 gratis trading strategieën
Legendarische service
Open nu een rekeningLegendarische service
Onze futures specialisten zijn 14 uur per dag bereikbaar. U contact opnemen via telefoon, e-mail of chat. U wordt altijd direct geholpen, er is geen wachttijd. WH SelfInvest is bekend voor een legendarische service.
Populair
Meer dan 25 jaar ervaring tot uw dienst
WH SELFINVEST S.A., opgericht in 1998, heeft een broker vergunning (nr. 42798), een commissionaire vergunning (nr. 36399) en een vermogensbeheer vergunning (nr. 1806) uitgereikt door het Luxemburgse Ministerie van Financiën. Het bedrijf staat onder toezicht van de “Commission de Surveillance du Secteur Financier". Gebaseerd op een Europees paspoort heeft het bedrijf: een bijkantoor in Frankrijk (Nr. 18943 acpr) dat eveneens onderworpen is aan het toezicht van de "Autorité de Contrôle Prudentiel et de Résolution" (ACPR) en de "Banque de France" en een bijkantoor in Duitsland (nr. 122635) dat eveneens onderworpen is aan het toezicht van de "Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht" (BAFIN). Verder heeft WH SelfInvest een representatiekantoor in Zwitserland dat eveneens onderworpen is aan het toezicht van de "Swiss Financial Market Supervisory Authority" (FINMA), en representatiekantoren, op basis van het Europees paspoort, in België en Nederland die aangemeld zijn bij de bevoegde autoriteiten.