Daytraden met futures: droombaan of slechts een illusie?

1. Waarom is discipline bij het daytraden in futures beslissend?

Discipline is beslissend, omdat de meeste daytraders al op dit punt falen. De eerste vraag die u zichzelf eerlijk moet beantwoorden als u zich als daytrader wilt vestigen, luidt daarom: hoe gedisciplineerd ben ik echt? De meeste particuliere handelaren handelen discretionair, dus op basis van hun eigen inschatting in plaats van volgens een vast, geautomatiseerd regelsysteem. Deze handelsstijl vraagt altijd discipline en geduld.

Ook als u geluk hebt en tien trades met winst afsluit: de markt controleert vroeg of laat of u uw huiswerk hebt gedaan. Wie dat niet heeft gedaan, wordt op korte of lange termijn simpelweg weggevaagd.

De klassieker: intradayposities worden overnachtposities, overnachtposities worden weekposities, weekposities worden maandposities enzovoort. Van daytraden wordt uitzitten! Misschien wordt de verliespositie nog bijgekocht om de gemiddelde aankoopprijs te verlagen – en als het slecht loopt, meldt de broker zich met een margin call. Een margin call is het verzoek om geld bij te storten, omdat de rekening de vereiste zekerheid (margin) niet meer dekt. Gebeurt dat niet, dan worden posities gedwongen gesloten.

Niet alleen kleine, ook zeer grote posities kunnen een probleem worden. Een bekend voorbeeld is de zaak Jérôme Kerviel: de handelaar van Société Générale had maandenlang zonder toestemming enorme posities in indexfutures opgebouwd, onder meer in de DAX-future en de Euro Stoxx 50-future. Nadat de bank ze in januari 2008 had ontdekt, liet ze het volledige pakket binnen enkele dagen liquideren en boekte ze een verlies van ongeveer 4,9 miljard euro. De extra verkoopdruk verscherpte de toenmalige heftige koerscorrectie op de Europese beurzen.

2. Is daytraden in futures iets voor mij?

Of daytraden in futures bij u past, kunt alleen u zelf beantwoorden – aan de hand van enkele eerlijke vragen over kapitaal, tijd, kennis en psyche. Na de vraag over discipline moet u vóór de start onder meer deze punten verduidelijken:

• Kan ik me de futureshandel überhaupt veroorloven?
• Hoeveel handelskapitaal heb ik ter beschikking? (Bedenk dat u eventuele verliesperiodes maandenlang psychisch en financieel moet kunnen doorstaan.)
• Heb ik de psychische geschiktheid (een gecontroleerd ego) en een stabiele privéomgeving?
• Hoeveel tijd wil ik in het daytraden investeren? (Deeltijds of voltijds)
• Heb ik de economische en financieel-technische kennis?
• Heb ik de geschikte uitrusting?
• Hoe ga ik in principe om met verliezen?
• Wat is mijn persoonlijke doel?
• Breng ik een zekere passie mee?
• Is mijn risico- en moneymanagement afgestemd op de betreffende futuresmarkt?

Ook deze vragen moet ieder voor zich beantwoorden. Zoals bij alle andere dingen bestaat ook hier niet één juiste weg. Maar als er in het daytraden één regel is die voor iedereen geldt, dan deze: beslissend is niet hoeveel u verdient, maar hoeveel u niet verliest. Wie op de beurs handelt, moet vooral het eigen kapitaal op lange termijn beschermen.

Volgens de auteur is daytraden een voltijdse baan en moet het niet als bijbaan worden uitgeoefend. Niemand is ooit als piloot of advocaat aangenomen omdat hij honderd start- en landingsvideo's op YouTube of „Boston Legal” op Netflix had bekeken. Dat geldt ook voor de baan als daytrader. Voordat u een winstgevende trader bent, duurt het vaak jaren – en velen lukt het nooit. Zoals in elk beroep is ook bij het daytraden een degelijke opleiding vereist.

3. Welke nadelen heeft daytraden in futures?

De belangrijkste nadelen zijn het margin- en hefboomrisico, lange wachttijden op signalen, nieuwsgedreven volatiliteit en het werk alleen achter het scherm. Een nadeel van de futureshandel is dat beursuitbaters zoals Eurex of CME bij onverwachte extreme gebeurtenissen („zwarte zwanen”) hun marginvereisten op zeer korte termijn kunnen verdubbelen of verdrievoudigen. Een gezonde rekeninggrootte is daarom onmisbaar.

Wat dat concreet betekent, toont het voorbeeld uit het oorspronkelijke artikel uit 2020: één contract van de DAX-future (FDAX) met 25 euro per punt had bij een stand van 13.000 punten een contractwaarde van 325.000 euro. Voor de intradayhandel was destijds een margin van ongeveer 15.000 euro nodig (afhankelijk van de broker). Vermenigvuldigd met factor drie ontstaat een intradaymargin van ongeveer 45.000 euro. Om op zulke situaties voorbereid te zijn, moet elke futureshandelaar beseffen: niet de margin, maar de contractwaarde geeft de werkelijke omvang van de positie weer.

Vandaag staat de DAX duidelijk hoger, dus zijn contractwaarde en margin van de FDAX navenant groter. Kleinere contracten zoals de Mini-DAX-future (5 euro per punt) of de Micro-DAX-future (1 euro per punt) verlagen de kapitaalbehoefte; de hefboom en het risico blijven. Welke margin actueel geldt, bepaalt de beurs; uw broker kan meer vragen.

Een ander nadeel: daytraders moeten soms urenlang op een mogelijk handelssignaal wachten – en dat dag na dag. Een groot deel van de werktijd – volgens de inschatting van de auteur ongeveer 90 procent – gaat op aan wachten tot er iets gebeurt. Dat is ongeveer te vergelijken met de jacht van kapitein Ahab op de witte walvis.

Ook uitspraken van politici kunnen de volatiliteit op de futuresmarkten plotseling doen stijgen, zoals destijds de tweets van de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump lieten zien. Het eigen risico- en moneymanagement moet aan zulke invloeden worden aangepast.

Niet in de laatste plaats tradet u als particuliere handelaar meestal alleen van thuis uit, dus zonder kantoor en zonder collega's die u dagelijks ziet. Dat moet u liggen, anders loopt u bij voltijds daytraden het risico te vereenzamen. Het is daarom raadzaam ervaringen uit te wisselen met andere traders, om te profiteren van wederzijdse controle en motivatie.

4. Welke voordelen biedt daytraden in futures?

Futures bieden weinig vastgelegd kapitaal, vrije tijdsindeling, transparante centrale beurzen, lage kosten en hoge liquiditeit. Er wordt veel minder kapitaal vastgelegd dan bij aandelen, omdat op margin wordt gehandeld: bij de broker hoeft slechts een relatief kleine zekerheid te worden gestort om via de hefboom grote bedragen te bewegen. Precies deze hefboom vergroot verliezen echter in dezelfde mate als winsten.

Bovendien kunnen daytraders hun werktijd – afgezien van de openingstijden van de beurs – vrij indelen. Ook de werkplek is vrij te kiezen, omdat fundamentele gegevens en koersgegevens voor de technische analyse wereldwijd in realtime identiek beschikbaar zijn. Een snelle en stabiele internetverbinding is technisch de belangrijkste voorwaarde.

Een ander wezenlijk voordeel: futures worden verhandeld op volledig elektronische beurzen, zonder manuele ingrepen in de orderuitvoering. Dat zorgt voor een hoge transparantie. De termijnmarkten zijn gecentraliseerd – zoals de FDAX op Eurex of de E-mini S&P 500-future op de CME in Chicago. Er is dus maar één centrale verrekeninginstelling, het zogenoemde clearinghuis. Bovendien is de futureshandel relatief goedkoop. Hoge handelsvolumes en smalle spreads (het verschil tussen bied- en laatkoers) zorgen er in liquide contracten voor dat posities tijdens de normale handelsuren doorgaans snel geopend en gesloten kunnen worden. In snelle markten of bij koersgaten kan de uitvoering echter duidelijk afwijken van de geplande koers.

5. Waarom is het volume in de futureshandel zo belangrijk?

Het volume laat zien waar en hoe sterk grote marktpartijen kopen en verkopen – informatie die de klassieke technische analyse niet levert. Naast openingskoers, slotkoers, dagvolume en het soort kaarsen (bullish of bearish) zou elke futureshandelaar zich daarom met volumeanalyse moeten bezighouden.

Een voorbeeld uit 2019 aan de hand van de E-mini S&P 500-future: de gemiddelde dagomzet lag destijds op ongeveer 1,4 miljoen contracten. Bij een indexstand van ongeveer 3.100 punten en 50 US-dollar per punt kwam dat overeen met een marktwaarde van ongeveer 220 miljard US-dollar die elke beursdag door het computersysteem van de beurs liep. Bij de FDAX was het een vergelijkbare rekensom: ongeveer 100.000 contracten per dag kwamen bij 325.000 euro per contract overeen met ongeveer 33 miljard euro.

Volgens de inschatting van de auteur loopt meer dan 85 procent van het dagvolume op de futuresmarkten volautomatisch via handelssystemen. De „tegenstander” in het intradaysegment is dus vaak de machine. Enig begrip van hoe handelssystemen handelen en volgens welke criteria ze geprogrammeerd zijn, is daarom nuttig.

De informatie over het verhandelde volume kan in de kortetermijnhandel een voordeel opleveren: ze geeft aanwijzingen over hoe en waar grote marktpartijen zich positioneren, of ze netto long of netto short zijn en op welke prijsniveaus wordt gekocht en op welke wordt verkocht.

Gratis demo testen.

6. Wat toont het volumeprofiel?

Het volumeprofiel (volume profile) toont tegen welke prijs hoeveel volume werd verhandeld en maakt zo zichtbaar welke prijsniveaus de markt als „eerlijk” heeft beschouwd. Wegbereider van deze zienswijze is Peter Steidlmayer. Hij handelde in de jaren 1980 in sojabonen op de termijnbeurs CBOT in Chicago en zocht naar een manier om dieper in de markten te kijken dan met gewone grafieken mogelijk was. Daarvoor ontwikkelde hij samen met de CBOT het Market Profile. Dat meet hoeveel tijd de koers op elk prijsniveau doorbrengt. Softwareaanbieders pasten dit idee later toe op het werkelijk verhandelde volume – zo ontstond het volumeprofiel.

Het volumeprofiel laat zien bij welke niveaus veel en bij welke weinig handelsactiviteit ontstond. Zo krijgt de handelaar gevoel voor waar de prijzen zich in de loop van de handelsdag hebben opgehouden. Aan een zone met weinig volume wordt minder belang gehecht dan aan een zone met veel handelsactiviteit. Prijsniveaus waarop veel volume werd verhandeld, zijn daarom in het algemeen beter geschikt als weerstands- of steunzones.

Het punt met de grootste handelsactiviteit, dus het hoogste volume, wordt de eerlijke prijs of Point of Control (POC) genoemd. Het ligt binnen de value area (VA), die gewoonlijk 70 procent van het verhandelde volume omvat. Value Area High (VAH) is het hoogste, Value Area Low (VAL) het laagste koersniveau van deze zone. Prijzen boven de VAH gelden als relatief duur, prijzen onder de VAL als relatief goedkoop. De prijs heeft als het ware de neiging zich binnen de value area op te houden – een tendens, geen vaste regel. Tijdens een handelsdag veranderen VA, VAH, VAL en POC naarmate de tijd verstrijkt en er volume wordt verhandeld.

Gratis demo testen.

Gratis demo testen.

Tip: sommige voorbeelden tonen het ATAS platform. Dit platform is via WH SelfInvest beschikbaar.

7. Hoe werkt de handelsidee met het volumeprofiel?

De handelsidee benut uitbraken uit de value area om op korte termijn tegen de uitbraak in te handelen, in de richting van de Point of Control. De auteur toont haar als voorbeeld van een discretionaire aanpak: in de Amerikaanse voorbeurs (volgens het origineel 13.30 tot 15.30 uur Centraal-Europese tijd; de Amerikaanse kashandel begint om 15.30 uur, in de weken waarin de zomertijd in de VS en Europa niet gelijktijdig ingaat een uur eerder) komt het in de S&P 500-future door de publicatie van bedrijfs- en economische gegevens vaak tot uitbraken uit de value area.

Breekt de koers naar boven uit boven de Value Area High, dan wordt de S&P 500-future op korte termijn short verkocht in de richting van de vorige Point of Control. Omgekeerd geldt: zakt de future onder zijn Value Area Low, dan wordt hij op korte termijn long verhandeld in de richting van de Point of Control. Volgens de ervaring van de auteur biedt deze aanpak met wat oefening een goede risico-rendementsverhouding. Een garantie is er niet: zet de uitbraak zich voort, dan loopt de positie tegen u in, en een stop-loss is verplicht.

Gratis demo testen.

Tip: elke klant krijgt een gratis permanente demo rekening. Voordat u ideeën met echt geld uitvoert, kunt u op uw demo oefenen. Ook als u nog geen klant bent kunt u al eens een futures demo proberen.

Tip: lees deze praktische gids als u futures wilt handelen...

8. Wat is een footprint chart?

Een footprint chart combineert een klassieke candlestickgrafiek met de time-and-sales-lijst en toont voor elk prijsniveau hoeveel contracten aan de bidzijde en aan de askzijde werden verhandeld. „Footprint” betekent voetafdruk. De grafiek geeft de in realtime uitgevoerde marketorders aan de bid- en askzijde visueel weer. Zo zijn sporen van grote handelaren op te sporen: u ziet tegen welke prijs en met welk volume marktpartijen futures kopen en verkopen – en hoe het volume zich niet alleen horizontaal, maar ook verticaal ontwikkelt.

De footprint is daarom nuttig, omdat u de pure time-and-sales-lijst niet meer regel voor regel hoeft te volgen. De weergave is overzichtelijk en spreekt vaak voor zich. Bovendien helpt de footprint chart om keerpunten in de orderflow beter te herkennen. Verschillende footprintvarianten zoals Bid x Ask, Delta, Profile, Imbalance en Volume maken het mogelijk de weergave aan te passen aan persoonlijke voorkeuren en strategieën. De delta is daarbij het verschil tussen de aan de askzijde gekochte en de aan de bidzijde verkochte contracten.

Gratis demo testen.

9. Hoe ziet een handelsidee met de footprint eruit?

De handelsidee zoekt na een uitbraak naar een netto verkoopoverschot in de footprint om dicht bij de top short in te stappen – met een krappe stop boven de top. Ook hier toont de auteur als voorbeeld een discretionaire aanpak: op 22-10-2019 brak de S&P 500-future uit boven de dagtop van 21-10-2019, en de beweging liep door tot 3.014,25 punten (afbeelding 5). Zoals uit de footprintweergave blijkt, vormde zich over een periode van 16 uur een groot volume in het bereik van 3.006 tot 3.014 punten.

Goed te zien is ook dat in het voorlaatste dieprode 4-uurslichaam agressief werd verkocht. Daaruit ontstond een netto shortoverschot van ongeveer 14.000 contracten, dat u in de footprint in de delta-instelling kunt aflezen. In het volgende footprintlichaam waren er niet genoeg kopers om dit overschot te neutraliseren. Daarom kon de handelaar in het bereik van 3.009 tot 3.013 punten zijn shortinstap zoeken. Een krappe stop aan de bovenzijde bij ongeveer 3.015 punten maakte een aantrekkelijke risico-rendementsverhouding mogelijk. In het verdere verloop zakte de koers tot in het bereik van 2.993 punten (afbeelding 6). Dit is een achteraf gekozen afzonderlijk voorbeeld en geen garantie voor toekomstige resultaten.

Rekenvoorbeeld met kosten en verliesscenario

Een vereenvoudigd voorbeeld met aangenomen waarden laat zien wat de footprint-handelsidee in US-dollar betekent (eigen berekening). Bij de E-mini S&P 500 is één indexpunt 50 US-dollar waard, één tick (0,25 punten) 12,50 US-dollar. Aangenomen worden handelskosten van 5 US-dollar per round turn (openen en sluiten) voor één contract.

Bij 245 US-dollar mogelijke winst en 205 US-dollar mogelijk verlies moet rekenkundig bijna elke tweede trade het koersdoel halen (hitrate ongeveer 46 procent) om winsten en verliezen in evenwicht te brengen. Met slippage of een latere instap stijgt deze drempel. Een stop-loss beperkt het risico alleen onder normale marktomstandigheden; bij koersgaten kan het verlies duidelijk groter uitvallen.

Conclusie

U mag zich geen illusies maken: daytraden in futures is geen droombaan, maar een keihard vak, waarin vooral discipline, geduld, strikt moneymanagement, voortdurende bijscholing en openheid voor nieuwe dingen tellen. Veel daytraders verliezen geld, en een regelmatig inkomen is niet te verwachten. Wie zich serieus en professioneel met het daytraden in futures wil bezighouden, zou met dezelfde tools moeten werken als professionele handelaren.

Want wat is traden? Traden is het handelen in waarschijnlijkheden. Met behulp van technische analyse in combinatie met volumeanalyse ontwikkelt de trader een beter gevoel voor geldige en ongeldige handelssignalen en kan hij ze beter filteren. Volumeanalyse is daarmee een belangrijke bouwsteen van de eigen handelsbeslissing. Neem de nodige tijd om u in dit onderwerp in te werken. Alleen wie aan deze voorwaarden voldoet en daarnaast een flinke portie passie meebrengt, maakt een kans om op lange termijn op de futuresmarkten overeind te blijven.

Markten, contractgrootten en voorwaarden vindt u op de pagina over futures handelen bij WH SelfInvest. Uw kennis over futures, volumeanalyse en risicobeheer verdiept u in de gratis webinars en seminars van WH SelfInvest.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kunt u leven van daytraden in futures?

Slechts zeer weinig traders slagen daarin, en een garantie is er niet. Veel daytraders verliezen geld, vooral in de eerste jaren. Wie ervan wil leven, heeft naast een beproefde methode een kapitaalbuffer nodig voor levensonderhoud en verliesperiodes van vele maanden. Plan daytraden daarom niet als zekere inkomstenbron, maar test uw resultaten eerst over een langere periode op een demorekening en met kleine posities.

Hoeveel kapitaal hebt u nodig om in futures te daytraden?

Minstens de margin van het gewenste contract plus een ruime buffer voor verliezen en mogelijke marginverhogingen. Beurzen kunnen de margin bij extreme gebeurtenissen op korte termijn verdubbelen of verdrievoudigen. Kleine contracten zoals de Micro-DAX- of de Micro E-mini-future verlagen de kapitaalbehoefte. Bepalend voor het risico is echter de contractwaarde, niet de margin. Zet alleen geld in waarvan u het verlies kunt dragen.

Wat is de Point of Control (POC)?

De Point of Control is de prijs waartegen in een bepaalde periode het meeste volume werd verhandeld. Hij geldt als „eerlijke prijs” en ligt binnen de value area, die gewoonlijk ongeveer 70 procent van het volume omvat. Traders gebruiken de POC als oriëntatiepunt, bijvoorbeeld als koersdoel na een uitbraak uit de value area of als mogelijke steun- of weerstandszone.

Wat is het verschil tussen Market Profile en volumeprofiel?

Het Market Profile meet hoe lang de koers op elk prijsniveau heeft verbleven, het volumeprofiel hoeveel daar werkelijk werd verhandeld. Beide tonen een verdeling over de prijs in plaats van over de tijd. Peter Steidlmayer ontwikkelde het Market Profile in de jaren 1980 op de CBOT; het volumeprofiel past het idee toe op het verhandelde volume en is bij futures wijdverbreid, omdat het volume daar centraal wordt geregistreerd.

Wat toont de delta in de footprint chart?

De delta is het verschil tussen de contracten die agressief aan de askzijde werden gekocht en de contracten die agressief aan de bidzijde werden verkocht. Een duidelijk negatieve delta wijst op een verkoopoverschot, een positieve op een koopoverschot. Traders zoeken daarmee naar plaatsen waar één kant de overhand krijgt. De delta alleen is geen signaal; hij vult prijsniveaus en technische analyse aan.

Waarom verliezen veel daytraders geld?

Vaak voorkomende oorzaken zijn gebrek aan discipline, te grote posities en het uitzitten van verliezen. Geplande intradaytrades worden overnachtposities, verliesposities worden bijgekocht tot er een margin call dreigt. Daar komen handelskosten, slippage en nieuwsgedreven koerssprongen bij. Wie regels vastlegt voor instap, stop en positiegrootte en die consequent naleeft, verlaagt dit risico, maar sluit verliezen niet uit.

Kunt u met futures meer verliezen dan u inlegt?

Ja, bij futures kunnen verliezen de gestorte margin en het volledige rekeningsaldo overschrijden. Dat gebeurt vooral bij grote koersgaten, wanneer een stop duidelijk slechter wordt uitgevoerd. Een bescherming tegen een negatief rekeningsaldo bestaat bij futures niet. Kleine positiegrootten, vaste stops en een voldoende kapitaalbuffer beperken het risico, maar sluiten het niet uit.

Dit artikel van Martin German verscheen eerst in TRADERS´ Magazin, uitgave 01/2020, en werd voor publicatie licht bewerkt, inhoudelijk aangevuld, uitgebreid met een rekenvoorbeeld met verliesscenario en vertaald.

Risicowaarschuwing: Effecten zijn onderhevig aan koersschommelingen. Futures zijn complexe instrumenten en onderhevig aan onvoorspelbare koersschommelingen. Het gebruik van een hefboom houdt het risico in meer te verliezen dan het totale bedrag op de rekening. Verliezen worden dagelijks verrekend en kunnen tot bijstortingsverplichtingen leiden. Stop-orders beschermen niet tegen koersgaten en slippage. Veel daytraders verliezen geld; daytraden is geen betrouwbare inkomstenbron. De getoonde handelsideeën zijn methoden, geen aanbevelingen; de grafiekvoorbeelden dateren uit 2019 en werden achteraf gekozen, het rekenvoorbeeld is fictief en vereenvoudigd, zonder belastingen. In het verleden of op een demoplatform behaalde winsten bieden geen garantie voor toekomstige winsten. Dit artikel is geen beleggingsadvies.